Waar woonde Hendrick Mylemans?
Paul Meylemans
Inleiding
In een vorig artikel over Hendrick Mylemans konden we, aan de hand van een aantal schepenakten en parochiale-akten, de familiale banden schetsen van Hendrick met zijn ouders, zijn grootouders en zijn kinderen.
In sommige van de schepenakten werden onroerende goederen aangekocht, verkocht of gingen ze als erfenis over van de ouders op de kinderen. Dit artikel gaat over onze zoektocht naar de ligging van de onroerende goederen die Hendrick Mylemans bezat in de eerste helft van de 17e eeuw.
Om die ligging zo precies mogelijk te bepalen hebben we samengewerkt met Herman Van Woensel, één van de lezers van De Myle Krant. Herman woont sinds zijn geboorte in Koningshooikt. Hij interesseert zich heel erg aan de geschiedenis van zijn geboortestreek en weet er veel over. Samen met hem zijn we op zoek gegaan, en hieronder vinden jullie het verslag van die zoektocht.
Nog eens heel erg bedankt Herman voor je kennis en je bereidwillige hulp.
De onroerende goederen van Hendrick Mylemans
De stukken grond die Michiel Mylemans, de vader van Hendrick, in 1605 koopt en gelegen zijn op Tallaert (Tallaart) in de tente van Hoijct (Hooikt) te Berlaar hebben een geschatte oppervlakte van 2 ha.
Een tente is een oud-Nederlands synoniem voor gehucht.
In 1624, na de dood van Michiel Mylemans en zijn vrouw Anna Vanden Ouwermuelen, worden hun bezittingen verdeeld onder de 2 nog levende kinderen Hendrick en Jan en de minderjarige kinderen van hun reeds overleden dochter Maijke Mylemans. In de schepenakte waarin die verdeling van bezittingen opgetekend staat, wordt de ligging van Michiels eigendom ook beschreven.
Zo krijgen Hendrick en zijn nakomelingen twee stukken land met een daaraan grenzend bos, alles samen ongeveer 1,375 ha groot. Deze gronden zijn gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt. Ze grenzen:
a. in het oosten aan de Heerenstraet,
b. in het zuiden aan het eigendom van Jan Mylemans,
c. in het westen aan het eigendom van Adriaen de Herde en
d. in het noorden aan de beek.
Jan Mylemans en zijn nakomelingen ontvangen dan weer een huis met een tuin, landerijen en alles wat daartoe hoort, alles samen ongeveer 0,33 ha groot. Deze onroerende goederen zijn gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt en grenzen:
a. in het oosten en het noorden aan de hoeve van Facons,
b. in het zuiden aan de Heerenstraet en
c. in het westen aan het eigendom van de erfgenamen van Merten van den Brandt.
Jan Mylemans ontvangt ook een stuk land dat ongeveer 0,625 ha groot is. Dit stuk land is ook gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt en grenst:
a. in het oosten aan de Heerenstraet,
b. in het zuiden aan de Hogeweg Ley,
c. in het westen aan het eigendom van Adriaen de Herde en
d. in het noorden aan het eigendom van Hendrick Mylemans.
De minderjarige kinderen van Maijke Mylemans en Joos Vermylen erven gronden die in Put aan de kapel gelegen zijn (het huidige Putte).
In 1642, na de dood van Hendrick Mylemans en zijn vrouw Margriet vande Wouwer, worden hun bezittingen in twee verdeeld onder hun 7 kinderen.
Adriaen, Jan, Peeter en Merten Mylemans worden samen eigenaar van een hoeve met een boomgaard, alles samen een oppervlakte van zo’n 375 m², gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt te Berlaar, grenzend:
a. oost en noord aan de hoeve van het klooster van Facons,
b. zuid aan de Heerenstraet en
c. west aan het eigendom van de erfgenamen van Merten vanden Brande.
Cathelyn, Emelien en Michiel Mylemans worden samen eigenaar van een stuk land met toebehoren, genaamd “de cleyn schuere”, met een oppervlakte van 625 m², gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt te Berlaar op een plek die de “Pleynschuere” genoemd werd, grenzend :
a. oost aan de Heerenstraet,
b. zuid aan de Hogeweg Ley,
c. west aan de hoeve van de Herder en
d. noord aan het eigendom van Jan Mylemans.
Merk op dat de beschrijving van de hoeve met boomgaard precies dezelfde is als de beschrijving van het huis met tuin, landerijen en toebehoren die Jan Mylemans in 1624 erft van zijn ouders Michiel Mylemans en Anna Vanden Ouwermuelen. Ook de beschrijving van het stuk land dat sommige kinderen van Hendrick ten deel valt komt overeen met het stuk land dat Jan Mylemans in 1624 erft van zijn ouders. We hebben echter geen akte gevonden die verduidelijkt hoe Hendrick Mylemans tussen 1624 en 1642 eigenaar geworden is van dit stuk land. Het lijkt er zelfs op dat Hendrick en Jan hun geërfde goederen geruild hebben.
Belangrijke topografische referenties
In de bovenstaande beschrijvingen van onroerende goederen vallen enkele belangrijke topografische referenties op:
De onroerende goederen die in het bezit zijn gekomen van Hendrick Mylemans zijn gelegen op Tallaart in de tente van Hooikt, wat in die tijd deel uitmaakte van Berlaar.
Sommige grenzen zijn straten of waterlopen:
De Heerenstraet
De Hogeweg Ley
De beek
Sommige aangrenzende grondstukken behoren toe aan een klooster. Er is sprake van de hoeve van het Klooster van Facons. Met het Klooster van Facons is het Klooster van de Falcontinnen te Antwerpen bedoeld.
Alle andere aangrenzende grondstukken behoren toe aan andere families.
We gingen ervan uit dat straten en waterlopen niet zo snel uit het landschap verdwijnen en dus nog op kaarten te vinden zijn die pakweg 100 of 200 jaar later gemaakt zijn. Ook vermoedden we dat er van de eigendommen van een klooster, zoals van de hoeve van het Klooster van Facons, met wat geluk nog archiefstukken te vinden zijn. Daarom beschouwden we deze topografische referenties als een belangrijk aanknopingspunt voor verder onderzoek. Wel moesten we in gedachten houden dat benamingen zoals “Heerenstraet” niet noodzakelijk de naam van een straat zijn. De term Heerenstraet werd in de beschouwde periode vaak gebruikt als aanduiding voor een belangrijke, soms ook bredere weg die door de lokale overheid onderhouden werd.
De opzet van ons onderzoek was om eerst vast te leggen waar het gebied Tallaart gelegen was. Daarna zouden we pogen om de opgesomde straten en de beek binnen dat gebied te identificeren en ook waar de hoeve van het Klooster van Facons zich bevond. Indien we de precieze ligging van het hele domein van de hoeve zouden kunnen bepalen, dan hoopten we daarmee meteen de ligging van het onroerend goed van Hendrick Mylemans vrij precies te kunnen bepalen.
Waar ligt Tallaart?
De Ferrariskaart is zowat de oudste topografische kaart van de Oostenrijkse Nederlanden en dateert uit 1777. Dat is meer dan 130 jaar nadat Hendricks eigendom overging op zijn kinderen. We hoopten op de Ferrariskaart enkele van de belangrijke topografische referenties weer te vinden die we hierboven beschreven. Helaas was er op deze kaart geen enkel spoor van Tallaart, van de Heerenstraet, van de Hogeweg Ley of van de hoeve van het Klooster van Facons.
Op de Poppkaart uit 1842 zijn het gehucht Tallaart en een straat, Tallaart genaamd, wel aangeduid. Op de huidige kaart is Tallaart eveneens een straat die echter gedeeltelijk een ander verloop kent dan op de Poppkaart. Door deze kaarten met mekaar te vergelijken kunnen we ook op de Ferrariskaart de ligging van het gebied Tallaart bepalen.
Het gehucht Tallaart was gelegen tussen het Lierse gehucht de Myle in het noordoosten, Duffel in het westen en Koninklijke domeinen zowel in het zuiden als in het noorden.
Om de overeenkomsten tussen de Poppkaart en de Ferrariskaart duidelijk te maken, zijn ze hieronder alle twee afgebeeld. In het groen is het gehucht Tallaart weergegeven, in het donkerblauw de straat Tallaart en in het lichtblauw de Haagbeek en de Itterbeek. Op deze kaarten is het noorden steeds bovenaan.
Figuur 1 1842 Poppkaart - Hameau Tallaert
Figuur 2 1777 Ferrariskaart - Tallaart
Buiten de naam Tallaart zijn er op deze kaarten ook twee waterlopen te bespeuren. In het noordoosten ligt de Itterbeek, ook wel de Hoydebeek genoemd, en in het westen de Haagbeek. Verder is er op deze kaarten weinig te vinden dat we in verband kunnen brengen met de straatnamen of met de hoeve van het Klooster van Facons.
De expertise van Herman Van Woensel
Eerder toevallig kwamen we in contact met één van onze lezers, Herman Van Woensel, inwoner van Koningshooikt, aan wie we het vraagstuk van de situering van het eigendom van Hendrick Mylemans voorlegden. Herman die de streek kent als zijn broekzak, situeerde de vooraf beschreven topografische elementen als volgt:
1. De Heerenstraet situeerde Herman als de weg naar ’s Heerenbossen. Dat is het geheel van staatsbossen die ook op de Ferrariskaart te vinden zijn. Ze zijn er met een stippellijn omzoomd en binnen die stippellijn vind je op verschillende plaatsen de afkorting A.S.M., wat staat voor “A Sa Majesté”. Het zijn domeinen die het persoonlijk eigendom waren van de vorst. Ze werden later ook wel Koningsbossen genoemd en zouden zo’n 200 jaar geleden met het gehucht Hooikt samengevoegd worden om zo Konings-Hoyct (het huidige Koningshooikt) te vormen. Deze straat komt overeen met de straat die op de huidige kaart “Tallaart” heet.
2. De Hogeweg Ley is volgens Herman een kleiner weggetje dat uitmondt in de Heerenstraet, parallel loopt aan de Itterbeek of Hoydebeeck en een beetje hoger gelegen was dan de omliggende gronden.
3. De Hoeve van het Klooster van Facons zou de boerderij kunnen zijn die op de Ferrariskaart aangeduid staat als Cse (afkorting voor Cense) Dolhoudt en omringd is met een gracht.
Een “cense” is een pachthoeve; een hoeve die eigendom was van een grootgrondbezitter en die voor de uitbating verpacht werd aan een boer mits betaling van pachtgeld of een deel van de oogst.
Hieronder staan op de Ferrariskaart deze belangrijke topografische elementen aangeduid, zoals ze door Herman Van Woensel werden gesitueerd. In het geel aangeduid zijn de Heerenbossen of Koningsbossen, donkerblauw is de Heerenstraet en de Hogeweg Ley, in het lichtblauw de Itterbeek en rood omrand is de hoeve van het Klooster van Facons.
Figuur 3 Ferrariskaart met daarop de topografische elementen zoals verklaard door Herman Van Woensel. In het geel de Heerenbossen of Koningsbossen, in het donkerblauw de Heerenstraet en de Hogeweg Ley en in het lichtblauw de Itterbeek en in het rood de hoeve van het Klooster van Facons.
Hoe we daarmee de precieze ligging van de onroerende goederen van Hendrick Mylemans konden bepalen was nog steeds niet evident. De enige manier om het raadsel op te lossen leek ons te gaan zoeken naar beschrijvingen of kaarten van de hoeve van het Klooster van Facons te Berlaar.
Het archief van de Falcontinnen te Antwerpen
Na wat zoekwerk kwamen we te weten dat het archief van de Falcontinnen is ondergebracht in het Rijksarchief te Antwerpen. Het archief van de Falcontinnen bestaat uit 98 archiefdozen. Gelukkig konden we op basis van een inventaris van dit archief een selectie maken van 3 dozen die we in het Rijksarchief te Antwerpen zijn gaan inkijken.
Onze hoop was vooral gericht op een archiefdoos met daarin een boek met kaarten. We hoopten een duidelijke kaart te vinden met aanduiding van de hoeve en de bijhorende landerijen die eigendom waren geweest van de Falcontinnen in het begin van de 17e eeuw.
Het geluk was dit keer aan onze kant. We vonden een prachtig boek met handgetekende kaarten. Het kaartenboek is een schriftje, ter grootte van de helft van een A4. De titel van het boek is
Caert Boek
Der Goederen
Landen Bemden Bosschen &c
Competerende
t’ Facons Clooster
binnen Antwerpen
gemaeckt door den gesworen
Landtmeter P.Ricquier
A°.M.DCC.XXXVI.
Een “bemd” of “beemd” is een grasland dat dienstdoet als weide of als hooiland. Vaak heeft het de connotatie van aan het water gelegen te zijn. “Competeren” betekent “toebehoren aan”.
Hieronder een foto van de titelbladzijde:
Figuur 4 Titelpagina uit het Caert Boeck der Goederen toebehorende aan het Facons Clooster
In dit kaartenboek vonden we op bladzijde 38 een kaart met de titel “Hoeve tot Ballaer” (Hoeve te Berlaar)
“Ballaer” is één van de vroegere benamingen voor Berlaar. Zie ook https://nl.wikipedia.org/wiki/Berlaar#Geschiedenis.
De kaart is op een afzonderlijk blad getekend, dat dubbelgevouwen tegen de rugzijde van een blad uit het kaartenboek werd gekleefd.
Onder de titel van deze kaart staat er:
gemeten ende gecaerteert door den
gesworen Landtmeter J.Bapt. Barbiers
op den 6. februarius 1693 ende groot bevonden
hemels breede Derthien Bunders en 286 Roed.
sonder den Bempt , welck is groot 200 R.antwerpse.
“Hemels breede” of “hemelsbreedte” is de totale oppervlakte van iets.
Een “bunder” is een oppervlaktemaat die ongeveer gelijk is aan 1 hectare.
Een “roede” is een oppervlaktemaat die ongeveer gelijk is aan 15 m².
“200 R.antwerpse” staat voor “200 Antwerpse roeden”.
Meeteenheden verschilden vroeger vaak van streek tot streek. Daarom wordt hier gespecifieerd dat het om Antwerpse roeden gaat. Als oppervlaktemaat is een Antwerpse roede gelijk aan 14,93 m².
Natuurlijk moeten we er rekening mee houden dat deze kaart zo’n 50 jaar na de verdeling van de nalatenschap van Hendrick Mylemans, die in 1642 plaatsvond, opgemeten en getekend is.
Figuur 5 Kaart van Facons Hoeve tot Ballaer
Let wel, deze kaart staat op z’n kop want het Noorden staat onderaan de windroos. Laten we de kaart dus omdraaien.
Figuur 6 Kaart van Facons Hoeve tot Ballaer (op z'n kop)
In de legende staan de verschillende percelen opgesomd, met hun kenletter, hun naam, en met hun oppervlakte uitgedrukt in roeden (ongeveer 15 m²) en voeten (ongeveer 0.0823 m²).
Welke informatie bevat deze kaart nog meer?
De straat, die in het midden van de kaart getekend staat en van west naar oost loopt, wordt aangeduid met de benaming “Baen naar Lier”. In het zuiden grenzen de percelen A, K en I aan deze straat en in het noorden van dezelfde straat zijn dat de percelen M en een heel klein beetje ook N.
In het noorden, aan de rand van de kaart loop een weg die de “Hooge wech Ley” wordt genoemd. Aan deze weg grenzen de percelen N en O.
In het oosten loopt een straat van zuid naar noord die aangeduid is met “daelaer straet”. Aangrenzend aan deze straat zijn de percelen A, B, C end D.
Tot slot is er nog “de Hooghe straet”.in het zuiden die de grens vormt van de percelen D, E en F.
Als we deze (omgedraaide) kaart vergelijken met de Ferrariskaart valt onmiddellijk op dat veel percelen nog steeds identiek zijn met de toestand zoals in 1777 opgetekend.
Figuur 7 Ferrariskaart met percelen rond de Cense Dolhoudt
De gelijkenis van de percelen die rond de hoeve liggen met de percelen getekend door Ferraris is treffend. Zeker de percelen A tot en met L vallen stuk voor stuk samen met percelen op de Ferrariskaart. Voor de percelen M, N en O zijn er kleine afwijkingen, maar toch is het makkelijk om alle percelen van de Hoeve te Berlaar uit het Caert Boeck op de Ferrariskaart te lokaliseren.
Met deze kaart van de Hoeve tot Ballaer uit het Caert Boeck van de Falcontinnen hadden we eindelijk het bewijs in handen dat de hoeve van het Klooster van Facons wel degelijk de Cense Dolhoudt is op de Ferrariskaart met de daarrond liggende gronden. Ook de ligging van de Hoogeweg Ley, zoals deze door Herman Van Woensel werd gesuggereerd, wordt met de kaart uit het archief van de Falcontinnen bevestigd. Enkel voor de ligging en het verloop van de Heerenstraet is er geen direct bewijs. Op de kaart van de Hoeve tot Ballaer staat de straat die aan de hoeve passeert aangeduid als “Baen naer Lier”, wat ons doet veronderstellen dat het een belangrijke weg was. Ook op de Ferrariskaart staat deze weg getekend als een dreef met aan weerszijden bomen.
Figuur 8 Ferrariskaart. Links hoe Ferraris een dreef met bomen op de kaart voorstelde.
Rechts een illustratieve foto van een dreef met bomen.
We kunnen er dus van uitgaan dat de suggestie die Herman Van Woensel deed wat betreft de Heerenstraet wel degelijk juist is.
De hoeve en de gronden van de Falcontinnen (rood), samen met de eerder besproken Heerenstraet (lichtblauw), de Hogeweg Ley (donkerblauw), de Itterbeek (zwart) en de Heerenbossen of Koningsbossen (geel) op de Ferrariskaart aanduiden, geeft het volgende:
Figuur 9 Ferrariskaart met aanduiding van de Heerenstraet, de Hogeweg Ley, de Itterbeek, de Heerenbossen en de hoeve van Facons
Waar ligt in dit plaatje het eigendom van Hendrick Mylemans?
Als we geen foutjes gemaakt hebben in onze redenering wat betreft de ligging van de Heerenstraet, de Hogeweg Ley en de hoeve van Facons, dan kan het eigendom “hoeve met boomgaard” alleen maar liggen op het groen gekleurde plekje op de Ferrariskaart hieronder. Dit grenst oost en noord aan de hoeve van Facons en zuid aan de Heerenstraet. Enkel de westelijke grens van dit eigendom is nog niet precies vastgelegd.
Idem voldoet het paars gekleurde gebied aan de beschrijving van “de cleyn schuere”. Let wel dat hiervan de westelijke en de noordelijke grens nog niet vastliggen.
Figuur 10 Ferrariskaart met aanduiding van de Heerenstraet en de Hogeweg Ley (donkerblauw), de Itterbeek (lichtblauw), de Heerenbossen (geel), de hoeve van Facons (rood) en de mogelijke ligging van de eigendommen van Hendrick Mylemans (groen en paars)
Omdat sommige grenzen nog niet vastliggen, moeten we nog onderzoeken of de onroerende goederen van Hendrick Mylemans het groene en paarse gebied volledig besloegen of slechts een deel ervan. Daarom was het belangrijk om de oppervlakten van zijn eigendom, zoals aangegeven in de akten, te vergelijken met de oppervlaktemetingen die op deze plekken zijn uitgevoerd.
Controle van de oppervlaktematen
De Atlas Cadastral Parcellaire de la Belgique, kortweg ook wel de Popp Atlas genoemd werd door P.C. Popp opgesteld in de eerste helft van de 19e eeuw. Hij bevat een apart hoofdstuk dat aan de gronden van de gemeente Koningshooikt is gewijd. Een precieze datum staat er niet op vermeld. Samen met de kadastrale kaarten die door P.C. Popp getekend werden, is het mogelijk om de oppervlakte van individuele percelen te kennen.
Laat ons beginnen om hetzelfde gebied, zoals hierboven op de Ferrariskaart, op de Poppkaart aan te geven en er de Heerenstraet, de Hogeweg Ley, de Itterbeek, de Heerenbossen, de hoeve van Facons en de mogelijke plekken waar Hendricks eigendom lag op aan te duiden.
Figuur 11 Poppkaart met aanduiding van de Heerenstraet en de Hogeweg Ley (donkerblauw), de Itterbeek en de Haagbeek (lichtblauw), de Heerenbossen (geel) en de hoeve van Facons (rood) en de mogelijke ligging van de eigendommen van Hendrick Mylemans (groen en paars)
Wat ons nu interesseert zijn de oppervlakten van de percelen die binnen het groene en het paarse gebied liggen. We moeten namelijk nakijken of het geheel van percelen of slechts een deel ervan een oppervlakte heeft die overeenkomt met de oppervlakte van het eigendom van Hendrick Mylemans.
Ter herinnering had de “hoeve met boomgaard” die ergens in het groene gebied ligt een oppervlakte van ongeveer 3750 m² of 0,375 ha.
“De cleyn schuere” die zich in of in de nabijheid van het paarse gebied ligt had een oppervlakte van ongeveer 625 m² of 0,625 ha.
Laat ons nu bekijken welke percelen in het groene en het paarse gebied liggen en in de Popp Atlas opzoeken hoe groot die percelen waren. Dan kunnen we hun oppervlakte vergelijken met die van de “hoeve met boomgaard” en van “de cleyn schuere”.
Het groene gebied bestaat uit de volgende percelen:
Figuur 12 Website van het kadaster in België. Oppervlakte van perceel A114d
Figuur 13 Popp Atlas Cadastral Parcellaire de la Belgique, Koningshooikt, Art. 406
We stellen vast dat het volledige groene gebied een oppervlakte heeft van 8275 m² en dus veel groter is dan de geschatte oppervlakte van “de hoeve met boomgaard”. Echter de percelen 112, 113 en 114 samen (zie de groene rijen in bovenstaande tabel) hebben een oppervlakte van 3170 m², wat de geschatte oppervlakte van “de hoeve met boomgaard” vrij dicht benadert.
We controleren de oppervlakte van deze percelen ook aan de hand van de gegevens van het hedendaags Belgisch kadaster. De percelen 112, 113 en 114 staan samen in het hedendaags Belgische kadaster vermeld als perceel A114d. De oppervlakte is op de website van het kadaster makkelijk te controleren met de meegeleverde meetmogelijkheden en bedraagt 3238 m² of 0.3238 ha. Dat getal ligt vrij dicht in de buurt van de 0.375 ha die vermeld staan in de akte uit 1642, zodat we kunnen stellen dat “de hoeve met boomgaard” van Hendrick Mylemans overeenkomt met de grond en het huis dat op de Poppkaart het meest naar het oosten ligt binnen het groene gebied.
Het paarse gebied bestaat uit de percelen:
Figuur 14 Website van het kadaster in België. Oppervlakte van perceel A181b
Figuur 15 Popp Atlas Cadastral Parcellaire de la Belgique, Koningshooikt, Art. 169
We zien dat het volledige paarse gebied een oppervlakte heeft van 16015 m² wat veel groter is dan de geschatte oppervlakte van “de cleyn schuere”. Perceel 181 (zie de paarse rij in bovenstaande tabel) heeft echter een oppervlakte van 0,783 ha. Deze oppervlakte benadert vrij goed de geschatte oppervlakte van 0,625 ha die vermeld staat in de akte van 1642 voor “de cleyn schuere”.
We controleren de oppervlakte van dit perceel nog eens in het hedendaagse kadaster. Perceel 181 op de Popp kaart komt overeen met perceel A181b in het hedendaagse Belgische kadaster. De oppervlakte van dat perceel, gemeten op de website van het kadaster, bedraagt 7508 m² of 0,7508 ha. We kunnen dus stellen dat het eigendom “de cleyn schuere” van Hendrick Mylemans overeenkomt met de grond die in de hoek van de Heerenstraet en de Hogeweg Ley gelegen is, dus op de Poppkaart het meest naar het oosten en het zuiden ligt binnen het paars afgebakende gebied.
Figuur 16 Website van het kadaster in België. Oppervlakte van de percelen A114d en A181b.
Conclusie
Binnen het groene gebied komt de “hoeve met boomgaard” van Hendrick Meylemans met een zeer grote waarschijnlijkheid overeen met de percelen 112, 113 en 114 op de Popp kaart of perceel A114d in het hedendaags kadaster, gezien a) de beschrijving van de grenzen overeenstemt met de gevonden topografische elementen en b) omdat hun gezamenlijke oppervlakte dicht in de buurt komt van de oppervlakte die in de akte uit 1642 ter verdeling van zijn nalatenschap opgetekend staat.
Binnen het paarse gebied bestaat de eigendom “de cleyn schuere” van Hendrick Meylemans met een zeer grote waarschijnlijkheid uit het perceel 181 op de Popp kaart of perceel A181b in het hedendaags kadaster, gezien a) de beschrijving van de grenzen overeenstemt met de gevonden topografische elementen en b) de oppervlakte van dat perceel dicht in de buurt komt van de oppervlakte die in de akte uit 1642 opgetekend staat.
Een laatste kaartje om de meest waarschijnlijke ligging en begrenzing van de eigendommen van Hendrick Mylemans op Tallaart in Koningshooikt aan te duiden. Met grote waarschijnlijkheid woonde hij binnen het groene perceel, want daar stond op de Ferrariskaart ook een huis getekend. De grond die hij bewerkte “de cleyn schuere” lag in het paarse perceel. Volgens de Ferrariskaart was er een weggetje ten westen van zijn huis waarlangs hij makkelijk naar de Hooge Weg kon om zo naar zijn akkerland te gaan.
Figuur 17 Poppkaart met aanduiding van de Heerenstraet en de Hogeweg Ley (donkerblauw), de Itterbeek (lichtblauw), de Heerenbossen (geel) en de hoeve van Facons (rood) en de meest waarschijnlijke ligging van de eigendommen van Hendrick Mylemans (groen en paars)
Figuur 18 Ferrariskaart met aanduiding van de Heerenstraet (lichtblauw), de Hogeweg Ley (donkerblauw), de Itterbeek (zwart), de Heerenbossen (geel) en de hoeve van Facons (rood) en de meest waarschijnlijke ligging van de eigendommen van Hendrick Mylemans (groen en paars)
Wil je ter plekke gaan kijken waar de plek was waar Hendrick Mylemans in het het begin van de 17e eeuw woonde dan vindt je hier een link naar die plek in Google Maps: https://www.google.lu/maps/dir/51.1185488,4.6606757/Tallaart+52-70,+2500+Lier,+Belgi%C3%AB/@51.0983285,4.5757546,232m/data=!3m1!1e3!4m9!4m8!1m0!1m5!1m1!1s0x47c3fcc84ebf36ed:0x42f8584b79954369!2m2!1d4.5768803!2d51.0983588!3e2?hl=nl
We weten ondertussen dat het huis en de gronden van Hendrick Mylemans nog zo’n 150 jaar eigendom van de familie Mylemans bleven, tot ze in 1748 verkocht werden. Daarover gaat wellicht één van de volgende artikelen.
Om af te sluiten nog een kleine anekdote. We hebben tijdens dit onderzoek veel hulp gekregen van Herman Van Woensel, die persoonlijk heel veel interesse heeft voor Tallaart, zijn geboortestreek. Op zekere dag hadden we een uitwisseling over de veelvuldige schrijfwijzen van Tallaart (enkele voorbeelden: d’aylaer, op Dalaer; op Dalaer; op tdalaer; op Dalaer; op d’Alaer; opt dalaer; op t halaer; op tallaer; op t alaer). De oorzaak voor al die spellingvarianten is te zoeken bij het ontbreken van spellingregels. Mensen schreven namen op zoals ze uitgesproken werden, natuurlijk met invloed van de plaatselijke dialecten. Toen Herman dat hoorde viel plots zijn frank dat de benaming voor de hoeve van Facons op de Ferrariskaart niets anders is dan een bijna fonetische schrijfwijze van de uitspraak voor Tallaart in het dialect van Koningshooikt. Daar spreekt men niet van Tallaart maar van Tolloet of iets dat gelijkaardig klinkt. De Oostenrijkse landmeters die in 1777 de Ferrariskaart hebben gemaakt hebben van Tolloet “Dolhoudt” gemaakt.
We weten dat dit artikel een hele kluif is om te lezen. Hopelijk hebben jullie ervan genoten. Moesten er vragen zijn over deze publicatie, laat dan gerust een opmerking achter of stuur ons je vragen via de contactpagina. We nemen dan zo snel mogelijk contact me je op.
Auteur: Paul Meylemans
Verwante artikelen
Geraadpleegde bronnen
Akten die online beschikbaar zijn op de site van FamilySearch
1605 – Aankoop van gronden door Michiel Mylemans en Anna van den Ouwermoelen https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-YCFP?i=421&cat=39967
1624 – Verdeling nalatenschap Michiel Mylemans en Anna van den Ouwermuelen https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-J38C-Y4L5?i=678&cat=39967
1642 – Verdeling van de nalatenschap van Hendrick Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-Y3GZ?i=444&cat=39967
Kaarten die online geraadpleegd kunnen worden op de site van geopunt.be
De Ferrariskaart van de streek tussen Lier, Koningshooikt en Duffel
De Popp kaart van de streek tussen Lier, Koningshooikt en Duffel
De huidige kaart van de streek tussen Lier, Koningshooikt en Duffel
De Popp Atlas Cadastral Parcellaire de la Belgique voor Koningshooikt https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/871/051/RUG01-001871051_2013_0001_AC.pdf
De kadasterplannen van de Belgische overheid https://eservices.minfin.fgov.be/ecad-web/#/
Voor de verklaring van Middelnederlandse of vroeg-Nederlandse woorden werden de Historische Woordenboeken van het Instituut voor de Nederlandse Taal geraadpleegd (https://gtb.ivdnt.org/search/)
Google Maps