Hendrick Mylemans (°1585 - +1625)
Paul Meylemans
Inleiding
We zijn heel blij en heel fier om onze lezers in dit artikel nieuwe informatie te kunnen aanbieden over onze oudste tot nog toe gekende voorouders. Dit is het resultaat van het gezamenlijk genealogisch onderzoek gedurende de eerste zes maanden sinds de oprichting van de werkgroep, op 1 mei 2021. Die doorbraak hebben we enkel kunnen bekomen door heel nauw samen te werken. Het is dus geen artikel met slechts één enkele auteur maar met 4 co-auteurs.
Wat is er precies gebeurd?
Coi Haverals heeft alle schepen- en notarisakten van Berlaar, die beschikbaar zijn op de website familysearch.org, systematisch bekeken. Hij is ook gaan zoeken naar gelijkaardige akten in het stadsarchief van Lier. Hoeveel bladzijden hij heeft bekeken weten we niet precies, maar het zullen er ettelijke tienduizenden zijn. Elke akte waarin de naam Mylemans of Meylemans voorkwam werd door Coi minutieus getranscribeerd. Transcriberen is het omzetten van oude lettertekens naar onze moderne en leesbare lettertekens.
Paul Meylemans heeft vervolgens die getranscribeerde teksten samengevat in huidig Nederlands. Door de vele oude woorden en formuleringen die wij nu niet meer kennen en ook door de bombastische schrijfstijl van de ambtenaren is de betekenis van zo’n akte immers niet meteen duidelijk.
Bert Mylemans heeft de familieverbanden en beschrijving van eigendommen die in de aktes voorkomen geïnterpreteerd en met succes kunnen vastknopen aan de genealogische gegevens die we al hadden.
Lieve Mylemans tenslotte heeft de meer technische samenvattingen tot een vlotlezend artikel voor onze website getransformeerd.
Wij wensen daarom allen van harte te danken voor hun fijne samenwerking en wij laten u met plezier meegenieten van hun ontdekkingen in dit eerste gemeenschappelijke artikel.
Hendrick Mylemans
Zijn ouders, zijn grootouders en zijn kinderen
Dit artikel gaat over Hendrick Mylemans, één van onze tot nu toe oudst gekende voorvaderen. We wisten al van zijn bestaan, maar behalve enkele gegevens uit de parochieregisters hadden we in feite niets.
Notarisaktes en schepenaktes geven ons meer inzicht in het dagelijks leven van vroeger. Aktes over de aankoop van onroerend goed zijn bijvoorbeeld een goede indicatie over de welstand van een familie en aktes over de verdeling van een nalatenschap beschrijven op een directe manier wie de overleden ouders waren en wie hun erfgenamen waren.
In dit artikel nemen we jullie mee door een aantal akten uit de 17e eeuw om een concreter beeld te schetsen van het leven van Hendrick Mylemans, zijn (groot)ouders en zijn kinderen.
Het gezin waarin Hendrik Mylemans opgroeide
Eén van de eerste akten die we gevonden hebben waarin Hendrick Mylemans vermeld wordt is de verdeling van de nalatenschap van Michiel Mylemans en Anna Vanden Ouwermuelen. Op 13 maart 1624 wordt die verdeling vastgelegd in een akte op de Schepenbank van Berlaar. In deze akte worden hun erfgenamen opgesomd: hun zonen Hendrick en Jan en de minderjarige kinderen van wijlen hun dochter Maijke Mylemans die gehuwd was met Joos Vermylen.
Of Michiel en Anna nog andere kinderen hadden is niet zeker, want indien deze reeds overleden waren zonder nakomelingen na te laten, dan werden ze niet vermeld.
Op basis van deze akte die de verdeling van de nalatenschap vastlegt van Michiel Mylemans en Anna Vanden Ouwermuelen zijn we op zoek gegaan naar meer gegevens over de mensen die erin vermeld worden.
De doopakte van hun zoon Henricus (Hendrick) hebben we teruggevonden in de parochieregisters van de Sint-Gummaruskerk te Lier. Hij werd er gedoopt op 19 november 1585. Hendrick is de zoon van Michiel Mellemans (Mylemans) en Anna Vanden Ouwermuelen. De doopheffers zijn Hendrick Vanden Ouwermuelen en Barbara Bullens.
We weten niet wie van de drie kinderen de oudste of de jongste was want we hebben alleen de doopakte van Hendrick kunnen terugvinden.
Figuur 1 19 november 1585 Doopakte Lier van Henricus Mellemans
In het begrafenisregister van de kerk te Berlaar vonden we de begrafenis van Michiel Mylemans, zijn vrouw Anna en hun dochter Maijke.
Op 16 juni 1614 staat in Berlaar de begrafenis van Maria Mylemans genoteerd.
Figuur 2 16 juni 1614 Begrafenisakte Berlaar van Maria Mylemans
Op 3 april 1621 vinden we in Berlaar de begrafenisakte van Michael Vermylen (Michiel Mylemans), alias Smets. Michiel Mylemans werd dus ook Michiel Smets genoemd. Wellicht was hij een smid, of oefende zijn vader dat beroep uit. Deze begrafenisakte toont aan dat in het begin van de 17e eeuw, de familienaam Mylemans nog niet echt ingeburgerd was. Michiel wordt in de akte niet Mylemans maar Vermylen genoemd. Ook wordt zijn toenaam of aliasnaam “Smets” vermeld.
Figuur 3 3 april 1621 Begrafenisakte Berlaar van Michael Vermylen, alias Smets
Op 28 oktober 1623 staat in Berlaar de begrafenis genoteerd van Anna Vanden Ouwermuelen.
Figuur 4 28 oktober 1623 Begrafenisakte Berlaar van Anna Vanden Oudermuelen
Na het overlijden van moeder Anna Vanden Ouwermuelen eind 1623 werd er dus vrij snel beslist om niet in onverdeeldheid te blijven want de akte van de verdeling van de nalatenschap dateert al van 13 maart 1624.
Wie erfde wat?
Hendrick Mylemans erfde twee stukken land met een daaraan grenzend bos, alles samen ongeveer 1,375 ha groot. Deze gronden waren gelegen op Tallaart, in het gehucht Hooikt. (Dit is het huidige Koningshooikt, een fusiegemeente van Lier).
Jan Mylemans erfde:
a. Een huis, een tuin, landerijen en alles wat daartoe hoort, alles samen ongeveer 0,33 ha groot. Deze boerderij was eveneens gelegen op Tallaart.
b. Een stuk land dat ongeveer 0,625 ha groot is en gelegen is op Tallaart .
De minderjarige kinderen van Maijke Mylemans en Joos Vermylen erven 3 stukken land gelegen te Putte aan de kapel. Deze gronden zijn in totaal 2 bunders of zo’n 2,5 ha groot.
Hieruit blijkt zeer duidelijk dat Michiel een bemiddeld man was. In de 17e eeuw was het merendeel van de gronden in handen van de adel en van kerkelijke instellingen. Met verschillende hectares landbouwgrond was Michiel Mylemans duidelijk niet zomaar een kleine boer.
Misschien combineerde hij zijn landarbeid met een smidse maar een smidse wordt in de akte nergens vermeld. We vermoeden dus dat hij afstamde van een smid maar zelf geen smid meer was.
De bezittingen op Tallaart die Hendrick en Jan erfden hadden hun ouders Michiel en Anna gekocht in 1605. In de koopakte van 20 september 1605 geregistreerd door de schepenbank van Berlaar, is sprake van 3 stukken landbouwgrond met een aangrenzend stuk bos met hakhout, alles samen ongeveer 2,5 hectares groot.
Op een van deze stukken grond moeten Michiel en Anna ook hun meerledige boerderij – een woonhuis met stal, aparte schuur, land, boomgaard en toebehoren zoals een bakhuis, een hok voor de karren, een varkenskot – gebouwd hebben. Deze boerderij werd in 1624 geërfd door Jan (zie beschrijving hierboven) en zal nog meer dan 100 jaar in de familie Mylemans blijven. Hierover zullen wij later nog een artikel publiceren.
Van Michiel Mylemans staat in de akte uit 1605 ook geschreven dat hij de zoon is van wijlen Claes Mylemans. (“Michiele Mylemans wijlen Claes zone”). Voor ons is dit echt wel bijzondere informatie omdat Claes Mylemans leefde in een tijd dat de parochieregisters niet eens bestonden en het bronnenmateriaal dus zeer schaars is.
De kinderen van Hendrik Mylemans
Uit de akte van de erfdeling van 1624 weten we dat Hendrick dan zelf ook al kinderen heeft (“Hendric Mijlemans sal hebben ende behouden voor hem ende syne naercomelingen”). Maar wie zijn vrouw was, daar komen we pas later achter. Hij was gehuwd met Margriet Vande Wouwer en leefde met zijn gezin op Tallaart in het gehucht Hooikt.
Omdat het gehucht Hooikt geen eigen kerk had, dienden de inwoners zich voor religieuze aangelegenheden te richten tot de kerk van Berlaar. Het grondgebied van Tallaart behoorde toen tot de parochie Berlaar. Dat zien we onder andere op de Ferraris kaart, al is die pas veel later opgesteld. De kleine cijfertjes die bij de huizen staan tonen aan bij welke parochie de bewoners hoorden. Op de Ferraris kaart van het gehucht Myle in Figuur 5 duidt het cijfer 25 aan dat die huizen bij de parochie van Sint-Gummarus te Lier behoorden. De huizen met cijfer 26 behoorden tot de parochie van Sint-Petrus te Berlaar.
Figuur 5 Ferrariskaart van het gehucht Myle.
Om zich van Tallaart in het gehucht Hooikt naar de kerk van Berlaar te begeven was je te voet anderhalf uur onderweg. De kerken van Lier en Duffel waren een stuk dichterbij. Toch lieten Hendrick Mylemans en Margriet Vande Wouwer hun kinderen in Berlaar dopen.
In het doopregister van Berlaar vinden we de volgende kinderen terug:
Op 15 juli 1612 wordt Catharina (Cathelyn) gedoopt. Catharina is de dochter van Henricus Smets en Margreta (Margriet). Doopheffers zijn Gommarus Van Hoeve en Catharina Dom.
We kunnen ervan uitgaan dat het hier om een kind van Hendrick Mylemans gaat, maar dat Hendrick met zijn aliasnaam of toenaam staat genoteerd.
De familienaam van de moeder werd in die tijd niet (altijd) in de doopakte vermeld. Soms werd haar naam zelfs helemaal niet vermeld.
Figuur 6 15 juli 1612 Doopakte Berlaar van Catharina Smets
Op 10 mei 1614 wordt Joannes (Jan) gedoopt. In de doopakte staat dat Joannes de zoon is van Henricus Smets (ook hier weer de aliasnaam dus) en Margreta (Margriet). De doopheffers zijn Joannes Van Rumpaij en Elizabeth Dom.
Figuur 7 10 mei 1614 Doopakte Berlaar van Joannes Smets
Op 7 augustus 1616 wordt Anna, een dochter van Henricus Vermylen en Margareta (Margriet) gedoopt. Doopheffers zijn Egidius Govarts en Anna Turff.
Figuur 8 7 augustus 1616 Doopakte Berlaar van Anna Vermylen
Op 21 april 1619 wordt Michael (Michiel) gedoopt. Michael is de zoon van Henricus Vermylen en Margareta (Margriet). Zijn doopheffers zijn Quirinus ’t Serneels en Catharina Antoni.
Figuur 9 21 april 1619 Doopakte Berlaar van Michael Vermylen
Op 20 juni 1621 wordt in Berlaar Petrus (Peeter) gedoopt. Petrus is de zoon van Henricus Milemans en Margareta Vande Wouwer (Margriet Vande Wouwer). Zijn doopheffers zijn Petrus Van Hoef en Margareta De Puijter. Margareta de Puijter is de vrouw van Jan Mylemans, de broer van Hendrick. Haar naam wordt ook wel Margriet De Poirtere, De Pueter of De Pooter geschreven.
Figuur 10 20 juni 1621 Doopakte Berlaar van Petrus Milemans
Op 8 februari 1624 wordt in Berlaar Martinus (Merten) gedoopt. Martinus is de zoon van Henricus Mylemans en Margaretha Clemmens Zijn dooppeter is Laurentius Dieltiens en de meter is niet genoteerd door de pastoor.
Het is ons nog niet helemaal duidelijk waarom de moeder hier vermeld staat als Margaretha “Clemmens” en niet Vande Wouwer. Het vermoeden is heel groot dat we hier te maken met een toenaam of aliasnaam, zonder dat dit expliciet vermeld wordt. Aliasnamen werden in het begin van de 17e eeuw nog wel gebruikt, ook al gebeurde dat minder en minder vaak. Margriet Vande Wouwer zou dus ook Margriet Clemmens genoemd zijn.
Figuur 11 8 februari 1624 Doopakte Berlaar van Martinus Mylemans
Het overlijden van Hendrik Mylemans
Het gezin Mylemans – Vande Wouwer wordt echter vroeg door het noodlot getroffen. Hendrick, kostwinner van een gezin met zeer jonge kinderen, overlijdt in 1625 op 40-jarige leeftijd. Hij heeft zijn ouders dus niet lang overleefd (Michiel was overleden in 1621 en Anna in 1623).
Op 7 december 1625 werd hij begraven te Berlaar. Hij is de laatste van 3 overledenen die op diezelfde dag begraven werden.
Figuur 12 7 december 1625 Begrafenisakte Berlaar van Hendrick Mijlemans
Wat gebeurt er na de dood van Hendrik Mylemans?
Vanaf dan stond Margriet er dus alleen voor als weduwe met jonge kinderen. De oudste dochter Catharina is dan slechts 13 jaar oud en het jongste kind Merten pas 1 jaar. Dat was begin 17e eeuw allesbehalve evident en meestal hertrouwden deze vrouwen dan ook vrij snel om opnieuw een kostwinner en een dak boven het hoofd te hebben. Niet zo met Margriet, zij is nooit hertrouwd en uit de stukken die we gevonden hebben blijkt toch wel dat zij een sterke vrouw met een onafhankelijke geest moet geweest zijn.
Margriet heeft na het overlijden van haar man nog enkele gronden gekocht in Tallaart. In 1628 kocht ze er 2 stukken grond, samen zo’n 1,5 hectare groot. In 1629 deed ze een poging om nog een perceel grond te kopen in Hooikt, maar deze aankoop kon niet doorgaan en dus werd de akte geschrapt.
In deze akte van 1629 staat ook de naam Adriaen Mylemans geschreven, maar is nadien weer doorstreept. Het was dus voor ons een ontdekking want hieruit bleek dat er nog een kind was van Hendrick Mylemans en Margriet Vande Wouwer. Het doopsel van deze Adriaen is echter nergens in de parochieregisters te vinden.
Het overlijden van Margriet Vande Wouwer
Op 7 oktober 1636 wordt Margareta Vande Wouwer (Margriet Vande Wouwer) te Berlaar begraven. In de begrafenisakte staat er achter haar naam vermeld “alias Smets”. Dit duidt erop dat ze net als Hendrick wel eens met de aliasnaam “Smets” aangesproken werd of opgeschreven staat.
Figuur 13 7 oktober 1636 Begrafenisakte Berlaar van Margareta Vande Wouwer alias Smets
In het begrafenisregister van Berlaar staat op 7 oktober 1636 een ganse reeks begrafenissen genoteerd, 8 in totaal. Alle overledenen, ook onze Margriet, waren slachtoffers van de pest. Het woord “peste” staat vermeld in de linker marge naast de afkorting “sep.” (sepulta est). De pest was een van de meest gevreesde en een van de meest dodelijke ziektes met 40% mortaliteit (tegenover 0,2% mortaliteit voor Covid-19).
Na het overlijden van Margriet Vande Wouwer werd Jan Mylemans (hoogstwaarschijnlijk de broer van Hendrick) als voogd aangesteld over de nog minderjarige kinderen.
De pest
De pest was naast tyfus, malaria en de pokken één van de ziekten die veel oversterfte veroorzaakten in de vroegmoderne tijd. Die ziekten waren zo virulent dat de voedingstoestand van een persoon er niet toe deed. Ze maakten geen onderscheid tussen goed gevoede en ondervoede mensen.
Vaak waren er lokale verschillen en werd de ene regio harder getroffen dan een andere. De laatste keer dat de Zuidelijke Nederlanden door de pest werden getroffen, was tijdens de epidemie van 1667-68. Tot dan had de ziekte meer dan drie eeuwen lang in opeenvolgende golven de bevolking gegeseld: minstens één keer per decennium werd ze met een zware pestopstoot geconfronteerd. Daarbij stierven, afhankelijk van plaats en omstandigheden, tussen de 30 en 60% van de bevolking.
Figuur 14 De Pest in de Leuvense Sint-Jacobsparochie in 1578
Nalatenschap van Hendrick Mylemans en Margriet Vande Wouwer
De kinderen bleven nog enkele jaren in onverdeeldheid. Waarschijnlijk was dit een gemakkelijke oplossing omdat de meeste kinderen dan nog steeds minderjarig waren en ze samen in het ouderlijk huis woonden.
Op 18 september 1642 wordt de verdeling van de nalatenschap van Hendrick Mylemans en Margriet Vande Wouwer vastgelegd door de schepenbank van Berlaar. In deze akte worden 7 erfgenamen opgesomd in de onderstaande volgorde:
Adriaen Mylemans
Cathelyn Mylemans, geassisteerd door Merten Dom, haar man en voogd
Jan Mylemans
Emelien Mylemans, geassisteerd door Nicolaes Geens, haar man en voogd
Michiel Mylemans
Peeter Mylemans
Merten Mylemans
De kinderen worden zover we hebben kunnen nagaan vermeld in de volgorde waarin ze geboren zijn. Ook duidelijk is dat de kinderen op dat moment bijna allemaal volwassen waren. De jongste van hen was Merten die dan 18 jaar oud was. De tijd was rijp om op eigen benen te staan.
Indien Adriaen als eerstgenoemde erfgenaam inderdaad de oudste is en nog voor Cathelyn (°1612) geboren is, is het vrij duidelijk waarom we hem niet in het doopregister van Berlaar konden vinden. Dit doopregister begint nl. maar pas bij het jaar 1611. Adriaen was wellicht in 1609 of 1610 geboren.
In de lijst met de erfgenamen is er echter geen Anna, maar wel een Emelien. Of het hier om dezelfde persoon gaat weten we niet met zekerheid. Toch gaan we ervan uit dat Anna dezelfde persoon is als Emelien om de volgende redenen:
Een hypothese is dat de volgorde van de erfgenamen in de akte uit 1642 waarin de verdeling van de nalatenschap van Hendrick Mylemans wordt vastgelegd de volgorde is waarin deze kinderen geboren zijn.
Emelien wordt vermeld tussen Jan en Michiel. Jan is geboren op 10 mei 1614 en Michiel op 21 april 1619. Anna is geboren op 7 augustus 1616, dus ook tussen Jan en Michiel.
Moest Anna niet dezelfde persoon zijn als Emelien, dan zou Emelien moeten geboren zijn tussen 10 mei 1614 en 7 augustus 1616 of tussen 7 augustus 1616 en 21 april 1619. Theoretisch kon Margriet Vande Wouwer zeker nog een kind krijgen in deze tussenperioden, maar gezien de normale tijdsduur tussen twee bevallingen van 2 à 3 jaar, lijkt dit eerder onwaarschijnlijk.
Besluit: We zullen Anna Mylemans noteren als Emelien (Anna) Mylemans, tot we een bewijs zouden vinden dat het toch om 2 verschillende personen gaat.
De eigendommen van Hendrick Mylemans en Margriet Vande Wouwer worden verdeeld als volgt:
Adriaen, Jan, Peeter en Merten Mylemans worden samen eigenaar van een hoeve met een boomgaard gelegen op Tallaart.
Cathelyn, Emelien en Michiel Mylemans zullen samen eigenaar worden van een stuk land met toebehoren, genaamd “de cleyn schuere” gelegen op Tallaart. Cathelyn en haar man Merten Dom verkopen hun erfdeel voor de helft aan Emelien en haar man Nicolaes Geens en voor de andere helft aan Michiel. Daardoor bezitten Emelien en Michiel elk de helft van het stuk land genaamd de cleyn schuere.
De andere onroerende goederen, zoals de gronden die Margriet nog gekocht heeft, werden niet vermeld in de akte. Dat duidt erop dat deze nog in onverdeeldheid bleven en samen bewerkt werden. Voor goede landbouwopbrengsten en dus voldoende inkomsten waren vele handen nodig.
Stamboom van Hendrick Mylemans
Dit alles geeft de volgende stamboom van Hendrick Mylemans, zijn (groot)ouders en zijn kinderen:
Betekenis van de symbolen in deze stamboom:
Mannen staan in een blauw-omrand vakje, vrouwen in een rood-omrand vakje,
Een reeks achter elkaar liggende grijze vakjes staat voor verschillende verwante personen, broers en/of zussen, maar zonder indicatie hoeveel het er zijn of van welk geslacht,
Een blauw vakje met een aangrenzend rood vakje toont een echtpaar.
Deze stamboom kan u ook downloaden.
Auteur: Paul Meylemans
Verwante artikelen
Lijst van alle vermelde akten
1624 – Verdeling nalatenschap Michiel Mylemans en Anna Vanden Ouwermuelen
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-J38C-Y4L5?i=678&cat=399671585 – Geboorte van Hendrick Mylemans
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CST9-73HR-Z?i=42&cat=42325551614, 1621 & 1623 – Begrafenis van Michiel Mylemans, Anna Vanden Ouwermuelen en Maijke Mylemans
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ND81?i=6&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-NDC9?i=9&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-NDDJ?i=11&cat=606571605 – Aankoop van gronden door Michiel Mylemans en Anna Vanden Ouwermuelen
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-YCFP?i=421&cat=399671612, 1614, 1617, 1619, 1621 & 1624 – Doopakten van de kinderen van Hendrick Mylemans
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-S3BX-V?i=17&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-S3BX-T?i=26&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-SQMW-4?i=37&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-SQMW-C?i=48&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-SQMW-F?i=58&cat=60657
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSLL-S3B8-5?i=69&cat=606571625 – Begrafenis van Hendrick Mylemans
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ND4V?i=15&cat=606571628 - Margriet Vande Wouwer koopt twee percelen grond
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-B9F6?i=524&cat=399671629 – Margriet Vande Wouwer tracht een perceel grond te kopen
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-B9J2?i=52&cat=399671636 – Begrafenis Margriet Vande Wouwer alias Smets
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-Z89F?i=315&cat=606571642 – Verdeling van de nalatenschap van Hendrick Mylemans
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-V38C-Y3GZ?i=444&cat=39967
