Een laatste huurder voor onze Tallaarthoeve
Lieve Mylemans
Inleiding
Onlangs dook uit onverwachte hoek bijkomende informatie op over onze familiehoeve op Tallaart. Bij de Beerzelse notaris Gommarus Van den Bosch vonden we een interessante akte. Op 17 oktober 1739 verhuurde Peeter Mylemans de jonge namelijk de Tallaarthoeve waarvan hij de volle eigenaar was.
De geschiedenis van de Tallaarthoeve werd al uitvoerig beschreven in een vorig artikel Hoe de Tallaarthoeve bijna 150 jaar in de familie bleef en dit artikel is een aanvulling hierop.
Hoe Peter de jonge (1657-1747) eigenaar werd
In 1696 was Peeter Mylemans de oude (°1621 - +1697) de volle eigenaar van de Tallaarthoeve geworden. Hij had er het ¾ deel dat eigendom was van zijn neef Adriaen Mertenssone Mylemans (°1660 - +1696) kunnen kopen op een openbare verkoop. Een jaar later, in 1697, overleed Peeter de oude en kwam de hoeve in handen van zijn zes erfgenamen.
Een van deze zes erfgenamen was zijn zoon Peeter de jonge die in 1684 gehuwd was met Anna Aerts.
Al vanaf 1692 huurde dit echtpaar de Tallaarthoeve die toen dus nog eigendom was van Peeters vader (voor ¼) en van Adriaen Mertenssone (voor ¾).
Na het overlijden van zijn vader in 1697 bleven Peeter en Anna op de hoeve wonen en vanaf dan zullen zij waarschijnlijk huur betaald hebben aan de andere mede-eigenaars. Hiervan hebben we echter geen schriftelijk bewijs gevonden, het is immers best mogelijk dat hij de huurvoorwaarden mondeling geregeld heeft met zijn broers en zussen.
Deze toestand van gezamenlijke eigendom bleef jarenlang bestaan. Pas wanneer de oudste zus Anna in 1716 kinderloos overleed kwam er verandering in de situatie van onverdeeldheid. Haar bezittingen waaronder dus ook haar zesde deel van de hoeve, werden verdeeld over de vijf anderen en men vond klaarblijkelijk dat de tijd rijp was voor enkele herschikkingen. In 1717 zal Peeter de jonge de andere eigenaars stelselmatig uitkopen en werd hij dus de enige eigenaar van de Tallaarthoeve.
Het bewogen jaar 1739
In 1739 werd Peeter 82 jaar, wat men gerust hoogbejaard voor die tijd mag noemen, hij was ondertussen weduwnaar geworden en hij had zelfs de meeste van zijn kinderen overleefd. In 1739 waren er nog amper 3 van zijn oorspronkelijk 8 kinderen in leven.
Maar ook in 1739 bleef hij niet gevrijwaard van familiale rampspoed.
Op 12 december 1738 werd zijn schoonzoon Ferdinand Smets, die gehuwd was met zijn oudste dochter Elisabeth (°1690), begraven. Ferdinand en Elisabeth woonden in Duffel en hadden geen kinderen. Op 20 januari 1739, dus heel snel na het overlijden van haar eerste echtgenoot, hertrouwde Elisabeth met Jan Torfs. Haar vader Peeter de jonge was getuige bij dit huwelijk.
Minder dan een maand later, op 14 februari 1739, werd te Schriek de negenjarige Gummarus Mylemans begraven. Gummarus was het enige kind van Peeters jongste zoon Jan Mylemans (°1702) en Anna Lambrechts. Jan was op 24-jarige leeftijd gehuwd met de veel oudere Anna, een weduwe met 5 kinderen.
Op 8 maart 1739 dicteerde Anna Lambrechts haar testament aan haar notaris, ze lag “sieck te bedde” en omdat ze geen kinderen meer had van haar tweede echtgenoot, vermaakte zij al haar bezittingen aan haar kinderen uit haar eerste huwelijk. Anna werd op 30 maart 1739 te Schriek begraven.
Jan was dus een kinderloze weduwnaar, 36 jaar oud en pachter van een hoeve te Schriek. Hij hertrouwde dan ook heel snel. Drie weken na de begrafenis van zijn eerste vrouw ging hij al in ondertrouw en op 3 mei 1739 trouwde hij in Duffel met Catharina Asselberghs. Jan Torfs, de kersverse echtgenoot van zijn zus Elisabeth, was huwelijksgetuige.
Figuur 1 Familieschets in 1739, Peeter Mylemans de jonge en zijn nakomelingen
Verhuring van de Tallaarthoeve van 1740 tot 1746
Het gevonden huurcontract werd op 17 oktober 1739 gesloten bij notaris Van den Bosch die gevestigd was te Beerzel. Het dorp Schriek had toen geen eigen notaris - nu nog niet trouwens - en de Schriekenaars waren aangewezen op de notaris van Beerzel die voor hen het dichtste bij was. Uit deze informatie blijkt dus ook dat Peeter dan al in Schriek bij zijn zoon Jan inwoonde. Tot nu toe was ons alleen bekend dat Peeter in Schriek begraven werd in 1747 en dat hij dus dan moet ingewoond hebben. Met dit huurcontract kunnen we stellen dat de inwoning al zeker dateerde vanaf oktober 1739. Hieruit leiden we af dat Peeter minder dan zes maanden na Jans huwelijk intrekt bij hen. Peeter was waarschijnlijk te oud om nog zelfstandig te kunnen wonen en veel opties om bij een van zijn kinderen te gaan wonen waren er niet meer omdat de meesten van zijn kinderen zelf al overleden waren.
De notarisakte vermeldt Peeter Mylemans als verhuurder van een “hofstede met het landt daer aen gestaen ende gelegen onder Berlaer op het Taellaer” en de huurder was een zekere Fransus De Winter. Het contract is opgesteld voor een termijn van zes jaar te beginnen vanaf half maart 1740 en met einddatum half maart 1746.
De huurder zal moeten voldoen aan heel wat financiële en materiële verplichtingen op straffe van boetes:
de jaarlijkse huurprijs bedraagt 28 gulden, waarbij telkens 14 gulden halfjaarlijks te betalen
jaarlijks op zijn kosten het dak te (laten) dekken met 10 bussels dekstro van 10 pond per bussel
betaling van alle dorpslasten, koningsbeden (belastingen), tienden en 20ste penningen (kerkbelastingen) en alle andere mogelijke kosten zonder deze te mogen aftrekken van de huurprijs
het onderhoud, herstel en witten van de lemen wanden van de hoeve
onderhoud van de paden op het terrein en van de straat voor zijn deur
het proper maken en open houden van de beken
de opbrengst van het schaarhout van het bos is tijdens de eerste vier jaren voor de huurder, daarna heeft hij hier geen recht meer op
wanneer hij de hoeve verlaat moet hij het land laten in de staat “gelijck hij het int aenkomen sal bevinden”
Voor al deze verplichtingen stond Marten Goosens, een inwoner van Onze-Lieve-Vrouw-Waver, borg.
In de volkstelling van 1755 te Berlaar hebben we welgeteld één Franciscus De Winter gevonden. Hij was kleermaker, gehuwd met Catharina Guns en ze hadden toen zeven kinderen tussen 4 en 19 jaar.
Figuur 2 Handtekeningen en handmerken onderaan het huurcontract
van boven naar onder : Peeter Mijlemans (verhuurder), handmerk (+) van Fransus de Winter (huurder) , handmerk (+) van Marten Goosens (borg), Fransos Haegen (getuige) en Carolus vanden Bosch (getuige)
De laatste levensjaren van Peeter de jonge
Na het einde van het huurcontract in 1746 zochten we verder in de documenten van de Beerzelse notaris of we misschien een verlenging of nieuwe verhuring van de hoeve konden vinden. Onze zoektocht bleef evenwel zonder enig resultaat. Dit is echter niet zo verwonderlijk want ondertussen waren er nog extra problemen in de familie bijgekomen.
Peeter had in Schriek zijn kleinkinderen zien geboren worden: eerst twee meisjes en dan een jongen maar hij had ook de kleine meisjes mee begraven in respectievelijk 1744 en 1746. Zijn zoon Jan had in Schriek dus naar de maatstaven van die tijd een zeer klein gezin.
Dochter Elisabeth was opnieuw weduwe geworden en in 1746 voor de derde maal gehuwd.
Veel erger was het gesteld met dochter Joanna die ook weduwe was geworden en met nog kleine kinderen achterbleef. Zij hertrouwde maar was al snel opnieuw weduwe. We weten zeker dat zij begin 1748 met haar gezin de Tallaarthoeve bewoonde, maar hoogstwaarschijnlijk was dit al vroeger, misschien zelfs onmiddellijk na de vrijgave van de hoeve op half maart 1746.
Figuur 3 Familieschets in 1747
De verkoop in 1748
Op 18 augustus 1747 werd Peeter begraven te Schriek. Hij was net geen 90 jaar oud geworden.
Zijn 3 nog levende kinderen en de kinderen van zijn overleden kinderen Daniël en Maria werden de nieuwe eigenaars van de Tallaarthoeve en beslisten tot verkoop van de hoeve.
Op de openbare verkoop van 7 februari 1748 werd de Tallaarthoeve voor 282 gulden verkocht aan linnenwever Gommaar Raets en zijn vrouw Catharina Goossens. In de verkoopakte staat genoteerd dat Joanna Mylemans en haar kinderen dan wonen op de hoeve en dat zij als beschermde vruchtgebruikers hiervoor ook een extra vergoeding ontvangen van de andere erfgenamen.
Aanverwante artikels
Het nageslacht van Hendrick Mylemans in de periode tot 1800, Deel 6: Generatie 2, Petrus Mylemans
Bronnen
Aktes die online consulteerbaar zijn op de website van Familysearch
4/1/1684 huwelijk van Peter Mylemans en Anna Aerts https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-Z4K?i=474&cat=64784
filmrol 8433354 beeld 475
21/4/1697 begrafenis van Peeter Mylemans de oude https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ZDBJ?i=503&cat=60657
filmrol 8182035 beeld 504
12/12/1738 begrafenis van Ferdinand Smets https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZSW9-1?cat=64784
filmrol 8433355 beeld 502
20/1/1739 huwelijk van Elisabeth Mylemans en Jan Torfs https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZSW8-Z?cat=64784
filmrol 8433355 beeld 375
14/2/1739 begrafenis van Gummarus Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTPR?i=160&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 161
8/3/1739 testament van Anna Lambrechts https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHK-X3TB-9SW8?i=584&cat=305323
filmrol 9027011 eerste beeld 585
30/3/1739 begrafenis van Anna Lambrechts https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTPR?i=160&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 161
23/4/1739 ondertrouw van Jan Mylemans en Catharina Asselberghs
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZSWH-P?i=375&cat=64784
filmrol 8433355 beeld 376
3/5/1739 huwelijk van Jan Mylemans en Catharina Asselberghs
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZSWH-P?i=375&cat=64784
filmrol 8433355 beeld 376
17/10/1739 huurcontract van de Tallaarthoeve bij notaris G. Van den Bosch
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHK-N3TB-99GZ?i=715&cat=305323
filmrol 9027011 eerste beeld 716
20/3/1740 doop van Anna Maria Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTFM?i=27&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 28
19/10/1740 begrafenis van Jan Torfs https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZS4C-3?cat=64784
filmrol 8433355 beeld 536
6/12/1740 begrafenis van Gummarus Van Hoof https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ZDCV?cat=60657
filmrol 8182035 beeld 632
5/6/1741 doop van Elisabeth Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTFM?i=27&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 31
12/3/1743 begrafenis van Peeter De Bie https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZS4H-H?cat=64784
filmrol 8433355 beeld 742
29/7/1743 doop van Jan Baptist Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTNB?i=37&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 38
7/11/1744 begrafenis van Anna Maria Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTRM?i=163&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 164
28/5/1745 huwelijk van Joanna Mylemans en Gaspar De Bie https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-Z8WT?i=128&cat=60657
filmrol 8182035 beeld 129
15/11/1745 begrafenis van Catharina Bernaerts https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ZDZ9?cat=60657&i=650
filmrol 8182035 beeld 651
11/6/1746 begrafenis van Elisabeth Mylemans https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTRF?i=164&cat=110749
filmrol 7940274 beeld 165
3/11/1746 huwelijk van Elisabeth Mylemans en Sebastianus De Haes https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS1Y-ZSWW-X?cat=64784
filmrol 8433355 beeld 396
20/1/1747 begrafenis van Jacobus Bernaerts https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ZD9L?cat=60657
filmrol 8182035 beeld 656
28/5/1747 begrafenis van Gaspar De Bie https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS21-ZDHR?i=656&cat=60657
filmrol 8182035 beeld 657
19/8/1747 begrafenis van Peeter Mylemans de jonge https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSZD-KTLN?i=166&cat=110749
filmrol 79490274 beeld 167
7/2/1748 openbare verkoop van de Tallaarthoeve https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QHV-J38C-5FX2?cat=39967
filmrol 8699713 eerste beeld 413