Onze familienaam - Deel 2
De familienaam M(e)(y)(ij)lemans
Over familienamen in het algemeen en onze familienaam in het bijzonder.
In het eerste deel van dit artikel over onze familienaam vertelden we hoe familienamen zijn ontstaan, waar onze familienaam waarschijnlijk vandaan komt en wat hij betekent.
In dit tweede deel nemen we de schrijfwijze van onze familienaam onder de loep.
Hoe wordt onze familienaam geschreven?
Om dit duidelijk te maken neem ik jullie mee naar het jaar 1781, op 9 februari ’s morgens wordt er in Schriek een kleine jongen geboren. Zijn ouders, Jan Mijlemans en Joanna Maria De Preter noemen hem Franciscus, zijn latere roepnaam weten we niet, maar Frans of Sus is aanneembaar. We nemen er even zijn doopakte bij.
Wat staat hier geschreven in het Latijn? Voor wie moeilijk kan lezen wat hier staat, zie hier een transcriptie van de bovenstaande tekst:
Franciscus filius legitimus joannis meylemans ex Schrieck
et joanna maria de preeter ex heijst incolarum de Schrieck, hic
natus nona februarij hora quarta matutina eodem hora est baptizatus
a joanne Smeijers, poltra eodem die sub conditione. Susceptores
franciscus van loo in heijst et maria theresia wijns in Schrieck
joannes meijlemans fransiscus van Loo maria theresia Wijns
J P Smeyers P Segers vice pastor
Maar wat betekent deze Latijnse tekst? Hier nog een vertaling:
Franciscus, wettelijke zoon van Joannes Meylemans uit Schriek (nvdr gedoopt te Schriek)
en Joanna Maria De Preeter uit Heist (nvdr gedoopt te Heist-op-den-Berg) inwoners van Schriek, hier
geboren op negen februari om 4 uur in de ochtend en werd hetzelfde uur gedoopt
door Joannes Smeyers, en later op dezelfde dag (werd hij gedoopt) onder voorwaarde. Doopheffers
Franciscus Van Loo uit Heist (nvdr wonende te Heist-op-den-Berg) en Maria Theresia Wijns uit Schriek (nvdr wonende te Schriek)
(Handtekeningen van
De vader de peter de meter)
Joannes Meijlemans Franciscus Van Loo Maria Theresia Wijns
(Handtekening van de onderpastoor)
J P Smeyers P Segers onderpastoor
We zien dat vader Jan als Joannis Meylemans wordt vermeld in de akte. In de rand zien we echter de naam Franciscus Mijlemans als zoon genoteerd staan, lager in de akte heeft vader Jan getekend met Joannes Meijlemans. 3 verschillende spellingen in één korte akte.
In de volgende fragmenten van akten bekijken we de familienaamgeving van Franciscus.
De familienaam van Franciscus wordt in deze akten steeds anders geschreven:
Figuur 2 - 1816 Overlijdensakte van Maria Joanna De Preter
Op de overlijdensakte van zijn moeder Maria Joanna De Preter (zie Figuur 2), staat de familienaam van Franciscus geschreven als Meijlemans.
Figuur 3 - 1817 Extract uit de huwelijksakte van Franciscus met Maria Wyns
Figuur 4 - 1817 Handtekeningen op de huwelijksakte van Franciscus met Maria Wyns
In de huwelijksakte van Franciscus met Maria Wyns (Figuur 3), staat zijn familienaam als Meijlemans en ook als Meylemans geschreven. Franciscus tekent (Figuur 4) als Meylemans, vader Jan tekent als Mylemans, maar deze staat in de akte (Figuur 3) als Meylemans vermeld.
Figuur 5 - 1817 Geboorteakte van Angelina Meylemans
De geboorteakte van de dochter van Franciscus, Angelia Meylemans (zie Figuur 5). Franciscus familienaam wordt in de akte geschreven als Meijlemans. In de marge staat Angelina met familienaam Meylemans vermeld.
Figuur 6 - 1832 Geboorteakte van Melchior Meylemans
Op de geboorteakte van Melchior Meylemans (zie Figuur 6) lezen we de familienaam Meijlemans in de marge (de puntjes op de “ij” zijn niet goed leesbaar, maar ze staan er wel) en Meylemans in de akte zelf. Vader Franciscus tekent zelf als Mylemans.
Figuur 7 - 1863 Overlijdensakte Franciscus Mylemans
Franciscus staat als Mylemans vermeld op zijn overlijdensakte (zie Figuur 7). Let hierbij op het krulletje achteraan de letter M, dit zou door sommigen aanzien kunnen worden als een “e” volgend op de “M”.
Figuur 8 - 1863 Bidprentje van Franciscus Mylemans
We zien dus in een tijdspanne van 82 jaar dezelfde Frans met maar liefst 4 verschillende schrijfwijzen van zijn familienaam..
Hoe valt dit te verklaren? We moeten de oorzaak van die verschillende schrijfwijzen zoeken bij meerdere factoren.
Veel voorouders konden niet lezen en schrijven, ze konden dus ook niet controleren hoe hun naam was neergepend. Meestal moest men dus voortgaan op wat men hoorde. De pastoor voor de doopakten en bedienden van de Burgerlijke Stand noteerden dus fonetisch wat voor hun het juiste leek. De invloed van plaatselijke dialecten valt daarbij zeker niet te ontkennen. Vaste spellingsregels waren er niet, en pas vanaf 1883 werd de schrijfwijze van familienamen strikter toegepast.
Ik citeer hieronder de mening daarover van Prof. Magda Devos, docente Naamkunde van de universiteit Gent, na een vraag van Paul Meylemans:
Uw familienaam wordt inderdaad op verschillende manieren geschreven, maar daar hoeven we niet veel belang aan te hechten: vroeger bestonden er geen vaste spellingregels, en men schreef wat men juist dacht te zijn. Het gaat wel degelijk steeds om dezelfde naam.
Nog een bijzondere naamgeving die we moeten vermelden.
Paul Meylemans vond nog een trouwakte van Martinus Mijelemans die op 22 september 1658 te Lier huwde met Maria Verkammen, Hun zoon Cornelius geboren op 6 september 1659 werd in de doopregisters van Lier ook opgetekend met de familienaam Mijelemans. Toen ze in Lier in 1665 of 1666 een andere pastoor kregen schreef deze de familienaam bij de geboorte van de volgende kinderen wel als Meijlemans op.
Welke schrijfwijzen van onze familienaam komen er nu nog voor? In de onderstaande tabel staat het aantal keren dat de meest gebruikelijke schrijfwijzen van onze familienaam voorkomen in België. Deze gegevens komen via de website www.familienaam.be uit de bevolkingsregisters van België van de jaren 1998 en 2008.
We kunnen dus concluderen dat al de verschillende schrijfwijzen van M(e)(y)(ij)lemans correct zijn. Ze zijn ontstaan omdat er vroeger geen vaste spellingsregels waren en er simpelweg werd geschreven wat men dacht verstaan te hebben.
Terug naar Frans, die boerde rustig verder gedurende zijn leven, als landbouwer woonde hij in de Schriekstraet in Schriek, zijn dochter Angelina zou later met Petrus Ludovicus Vermylen huwen, de Brouwer en latere Burgemeester van Schriek. Frans is ook de voorvader van enkele Meylemansen die eerst naar de omgeving van Luik trokken en later naar de Verenigde Staten, om daar voor een verderzetting van de naamgeving te zorgen.
Verwante artikelen
In het volgend deel van dit artikel onderzoeken we of iedereen met de naam Mylemans ook echt een Mylemans is.
Vind je onze artikelen leuk of heb je vragen, laat het ons dan weten door hieronder een opmerking te schrijven of ons een mailtje te sturen.
Vertel familieleden en vrienden die jou interesse delen over het bestaan van onze website.
