De medaille van Ome Jacques

Ingezonden artikels van onze lezers
Geschreven door Paul Meylemans

Lou Meylemans

Inleiding

Mijn naam is Lou Meylemans, geboren in Ossendrecht (Nederland). Ik woon echter al geruime tijd in Maleisië. Mijn vader schonk mij ooit een medaille die hij ontving van de Amerikaanse regering ter ere van zijn oom Jacobus Franciscus Meylemans. Hij liet het leven tijdens de Tweede Wereldoorlog op een Amerikaans schip. Met de hulp van De Myle Krant, ging ik op zoek naar het verhaal van "Ome Jacques" zoals mijn vader hem doorgaans noemde. Dit artikel vat mijn bevindingen samen.

 

Figuur 1 De medaille van Ome Jacques

 

Ome Jacques, een levensverhaal

Mijn vader sprak vaak over zijn oom Jacques, die een deel van zijn leven op koopvaardijschepen voer. Hij was vaak voor langere tijd op zee en dus keek mijn vader steeds uit naar de terugkeer van zijn lievelingsoom. Maar op zeker ogenblik is oom Jacques niet meer teruggekeerd. Lange tijd wist mijn vader niet hoe dit kwam. Communicatie met familie op zee was in die tijd zeker niet evident. Veel meer heb ik over Ome Jacques niet vernomen.

En dan was er de medaille. Hoe en wanneer mijn vader die ontvangen heeft is me niet echt duidelijk. Maar het was een teken dat zijn Ome Jacques op zee het leven gelaten had. Onlangs vond ik eerder toevallig zijn naam terug op een Amerikaanse website voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. En toen wou ik het verhaal van Ome Jacques zoveel mogelijk weer samenstellen. Ik maakte een kleine reconstructie van het gezin en de afstammelingen van mijn directe voorouders zoals die opgetekend is bij de burgerlijke stand van Ossendrecht.

Drie generaties Meylemans in Ossendrecht

Generatie één, mijn overgrootvader

Mijn overgrootvader, Joannes Cornelius Meylemans, werd in Zandvliet (België) geboren op 29 december 1864. Hij is een nakomeling in rechte lijn van Hendrick Mylemans en diens oudste zoon Adrianus. In 1896 trouwde hij te Ossendrecht (Nederland) met Johanna Aloysia Reijnen. Hun leven speelde zich af in de grensstreek tussen België en Nederland, waarbij ze enkele jaren in Zandvliet woonden, maar het grootste deel van de tijd in Ossendrecht. Daar was mijn overgrootvader stro- en rietdekker.

Ze kregen zes kinderen. De eerste vier waren jongens en nummertje 5 en 6 waren meisjes. Mijn grootvader, Victor Cornelis Meylemans, was nummer 2 in het rijtje. Cees, zoals hij in de familie aangesproken werd, zag het levenslicht in Ossendrecht op 21 september 1899. Zijn oudste en zijn jongste broer stierven op jeugdige leeftijd. Daardoor groeide mijn grootvader op met zijn iets jongere broer Jacobus Franciscus (°9 juni 1902 te Zandvliet) en zijn zussen Maria Catharina en Anna Cornelia Josephina.

 

Figuur 2 Geboorteakte van Ome Jacques - Jacobus Franciscus Meylemans

 

Generatie twee, mijn grootvader

Mijn grootvader, Victor Cornelis Meylemans, trouwde op 3 mei 1921 te Ossendrecht met Philomena Francisca Soffers die ook van Ossendrecht afkomstig was. Ze bleven in Ossendrecht wonen en kregen er 2 kinderen. Ilda Meijlemans (°2 augustus 1921) en Leopoldus Louisa Meijlemans (°23 oktober 1926), mijn vader. Mijn grootvader was fietsenmaker toen hij trouwde, maar later werd hij touringcarchauffeur en dat deed hij tot hij met pensioen ging. Hij reed met zijn touringcar heel Europa door.

Generatie drie, mijn vader

Mijn vader, Leopoldus Louisa Meijlemans, trouwde met Lisa Petronella van Put. Ze kregen 2 kinderen, mijn broer Ernest (naam bij de geboorte: Cornelis Aloysius Ernest Meijlemans) en ikzelf, Lou (naam bij de geboorte: Laurentius Philomena Leopold Meijlemans nu echter Meylemans geschreven).

Stamboom

 

Figuur 3 De nakomelingen van mijn overgrootvader Joannes Cornelius Meylemans

 

Het leven van Ome Jacques

Mijn zoektocht naar de gebeurtenissen in het leven van Ome Jacques verliep kriskras door de tijd. Hier heb ik die gebeurtenissen chronologisch genoteerd.

Hoe het kwam dat Ome Jacques aangetrokken was tot de zeevaart is niet helemaal duidelijk. Speelde de nabijheid van de Antwerpse haven een rol, was het zijn verlangen om andere plekken te ontdekken, of was het gewoon een opportuniteit die zich aanbood op een bepaald ogenblik in zijn leven? Met zekerheid weet ik het niet, maar dat is ook niet zo belangrijk. Varen hoorde bij zijn leven, dat staat vast!

Huwelijk van Ome Jacques

Op 4 november 1926 trouwt Jacques F. Meylemans in Manhattan, New York met Josephine M. Verschueren. Ze wonen op 333 Bloomfield Street in Hoboken New York.

 

Figuur 4 Huwelijksakte uit 1926

 

Ome Jacques is 24 jaar, hij is niet eerder gehuwd en oefent het beroep van bakker uit. Op de huwelijksakte staat dat hij in België geboren werd. Als voornaam van de vader staat Johannes vermeld en de naam van de moeder is Louise Reynen.

De bruid is 35 jaar en weduwe. Later zal blijken dat Verschueren de familienaam is van haar eerste man. Haar meisjesnaam is Dryvers. Ze is ook in België geboren, dochter van Jean B. Dryvers en Maria E. Dehaes. Verder speurwerk naar de afkomst van Josephine M. Dryvers leert me dat ze op 15 februari 1891 te Antwerpen geboren is als dochter van Joannes Baptista Dryvers en Maria Elisabeth Dehaese. Haar volledige voornaam is Josephine Melanie.

Het leven van Josephine Dryvers voor ze met Ome Jacques trouwt

Op 14 april 1920 vertrekt Josephine Dryvers met de S.S. Kroonland van Antwerpen naar Amerika. Ze is dan 29 jaar en niet gehuwd. Haar ouders wonen op dat ogenblik in de Avenue Cogels 30 te Schoten/Merksem. Haar bestemming is New York, waar ze zal verblijven bij haar “sweethaert”, Paul Michel Verschueren, die in 332 Park Avenue, Hoboken, New York woont. Enkele dagen na haar aankomst te New York huwt ze met Paul Michel Verschueren, die tussen 1916 en december 1919 ingelijfd is in het Amerikaanse leger. Wellicht kenden ze mekaar uit Antwerpen. Voor hem is dat het tweede huwelijk, zo vermeldt de huwelijksakte.
Verder onderzoek naar de voorgeschiedenis van Paul Michel Verschueren leert me dat hij tussen 1884 en 1904 in Ossendrecht gedomicilieerd is bij zijn grootouders langs moederszijde, de familie Musters. Dat hij Ome Jacques zou gekend hebben lijkt niet erg waarschijnlijk, want die is pas in 1902 geboren.
Paul Verschueren overlijdt echter op 12 april 1926.

Vreemd genoeg vind ik een tweede huwelijksakte van Jacques F. Meylemans en Josephine M. Verschueren uit 1931. Deze is precies 5 jaar na de eerste opgesteld. Het koppel is ondertussen verhuisd naar 345 West 20th Street in New York City. Gaat het hier om een uittreksel?

 

Figuur 5 Huwelijksakte uit 1931

 

Op bezoek in Ossendrecht

Ook van de bezoeken aan de familie in Ossendrecht, waar mijn vader over vertelde, vond ik enkele sporen terug. Op de passagierslijsten van de stoomschepen die tussen Antwerpen en New York varen, vind ik de namen van Ome Jacques en zijn vrouw Josephine Dryvers.

  • Josephina Verschueren staat opgetekend als Amerikaans staatsburger in de passagierslijst van de S.S. Arabic die op 4 maart 1927 van Antwerpen naar New York vaart.

Figuur 6 Passagierslijst van de S.S. Arabic

  • Op de passagierslijst van de S.S. Pennland die op 14 december 1932 van Antwerpen naar New York vaart staat Josephine Meylemans opgeschreven als Amerikaans staatsburger. Haar adres is New York City, 345 West 20th Street. Er wordt bij vermeld dat ze de Amerikaanse nationaliteit verkregen heeft door huwelijk op 29 april 1920. Dat blijkt de datum te zijn van haar eerste huwelijk met Paul Michel Verschueren.

  • Jacobus Franciscus Meylemans, vaart met de S.S. Westernland op 24 februari 1933 van Antwerpen naar New York. In 1933 is mijn vader 7 jaar oud. Hij moet zich het weerzien met Ome Jacques zeker herinnerd hebben.

  • Ook in 1939 is Ome Jacques weer in Nederland en vind ik zijn naam in de passagierslijst van het cargoschip S.S. Boschdijk dat op 27 september 1939 van Rotterdam naar New York vaart.

 

Figuur 7 Passagierslijst van de S.S. Westernland

 

Amerikaans staatsburger

In een onlinedocument vind ik dat Ome Jacques in 1935 een aanvraag doet om Amerikaans staatsburger te worden. Op het aanvraagformulier heet hij Jakob Meylemans.

In april 1940 wordt er in New York City een volkstelling gehouden. Ome Jacques staat vermeld als huurder op het adres 345 West 20th Street. Hij oefent nog steeds het beroep van bakker uit. Zijn vrouw Josephine Dryvers is ondertussen overleden, want als huwelijkse staat van Ome Jacques is “Weduwnaar” vermeld. De datum en plaats van overlijden van Josephine Dryvers vind ik niet terug. Ook zijn aanvraag voor het Amerikaans staatsburgerschap lijkt nog niet te zijn afgehandeld, want als status voor de procedure staat er de code voor “Having first papers”.

 

Figuur 8 Volkstelling 1940

 

De Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vaart Ome Jacques mee op Amerikaanse schepen, waar hij als bakker voor het dagelijkse brood moet zorgen.

  • Zo maakt hij deel uit van de bemanning (3e bakker) van de S.S. President Roosevelt, die aankomt te New York City, New York op 16 oktober 1940.

 

Figuur 9 Bemanningslijst van de S.S. President Roosevelt

 

  • Hij vaart ook mee als “nite baker” op de S.S. Monterey van Havana, Cuba naar New York City, New York. Aankomst op 13 Januari 1942. “Nite baker” is wellicht de foutieve schrijfwijze voor het identiek klinkende “night baker”, de bakker die de vroege shift mocht doen en dus tijdens de nacht uit zijn bed moest.

Voor beide scheepsreizen staat Ome Jacques in de lijst met de buitenlandse bemanning. Zou zijn aanvraag tot naturalisatie op dat ogenblik nog steeds niet zijn afgerond?

De laatste reis van Ome Jacques

 

Figuur 10 S.S. Cherokee

 

Later datzelfde jaar zal Ome Jacques een laatste keer meevaren, nu met de S.S. Cherokee, een Amerikaans passagiersschip. Ergens midden juni is de S.S. Cherokee onderweg van Halifax in Nova Scotia (Canada) naar Boston in Massachusetts (USA). Het schip maakt samen met andere schepen deel uit van het konvooi XB-25. Er waren in totaal 169 mensen aan boord, waaronder enkele gewapende bewakers. Op 16 juni 1942 voor de kust van Massachusetts, ten noordoosten van Cape Cod, wordt de S.S. Cherokee getroffen door 2 torpedo’s die door de Duitse onderzeeër U-87 afgevuurd worden. Na de tweede voltreffer, zinkt het schip op enkele minuten tijd. 86 opvarenden lieten het leven toen de Cherokee tot zinken werd gebracht. 83 mensen worden nog opgepikt en veilig aan land gebracht.

Onder de slachtoffers is ook Ome Jacques, die als “Missing in Action” wordt opgegeven omdat zijn lichaam niet wordt teruggevonden. Ome Jacques krijgt postuum van de Amerikaanse overheid de “Merchant Mariners Medal & Combat Bar with star” als erkenning voor zijn dienst aan de natie. De US Merchant Marine is een federale overheidsdienst in de Verenigde Staten van Amerika, die eigenaar is van een scheepsvloot voor het vervoer van cargo en passagiers. De zeelieden die werken voor de US Merchant Marine zijn geen militairen.

Herdenking en eerbetoon

Ter nagedachtenis van de gevallen koopvaardijmariniers werd een monument opgericht nabij Battery Park in New York City, het “Merchant Marine WW II Memorial”. Hier wordt ook Ome Jacques herinnerd.

 

Figuur 11 Merchant Marine WW II Memorial, Battery Park, New York City, New York

 

Hij heeft ook een virtueel graf op Find a Grave. Zijn moed om deel te nemen aan gevaarlijke missies in oorlogstijd, wordt ook door de Amerikaanse overheid geëerd. Dat gebeurt onder andere op de United States Navy Memorial website.

Nabeschouwing van de redactie

De Myle Krant helpt heel graag lezers die zelf op zoek willen gaan naar hun voorouders of naar familieleden die ze enkel kennen van verhalen of familiefoto’s. Meestal valt er over hen nog voldoende informatie te vinden om hun levensverhaal althans gedeeltelijk te reconstrueren. Als enige voorwaarde stellen we dat er een verband is met de familie M(e)ylemans.

We zijn ook heel blij dat Lou ons dit artikel heeft aangeboden voor publicatie in de Krant, want dat is het doel van De Myle Krant: verhalen publiceren over M(e)ylemans-en voor M(e)ylemans-en. We kijken met veel belangstelling uit naar nieuwe familieverhalen die door lezers ingezonden worden.

Vanuit de redactie van de Krant kunnen we Lou alleen maar aanmoedigen om zijn onderzoek naar Ome Jacques verder te zetten en nog antwoorden te zoeken op sommige van de volgende vragen:

  1. Wanneer en hoe is Ome Jacques voor het eerst naar Amerika gereisd?

  2. Waar en wanneer hebben Ome Jacques en Josephine Dryvers mekaar leren kennen?

  3. Wat is de verklaring voor de 2 huwelijkscertificaten/-akten die er van het huwelijk van Ome Jacques met Josephine Verschueren (meisjesnaam Dryvers) gevonden zijn?

  4. Hebben Ome Jacques en Josephine Dryvers kinderen gekregen? Josephine was 35 jaar toen ze met Ome Jacques trouwde. Niet echt jong meer, maar kinderen krijgen was zeker nog mogelijk geweest.

  5. Wanneer is Josephine Dryvers precies gestorven. Dat moet ergens tussen 1933 en 1940 zijn. In 1933 staat ze nog vermeld als de vrouw van Ome Jacques als hij de boot van Antwerpen naar NY neemt en in april 1940 staat Ome Jacques genoteerd als weduwnaar in het bevolkingsregister/volkstelling van New York.

  6. Het is niet uitgesloten dat er een verband bestaat tussen Paul Michel Verschueren en Ome Jacques. Eén gemeenschappelijk punt is Ossendrecht, waar Paul Michel Verschueren in zijn jeugd gedomicilieerd is bij zijn grootouders langs moeders zijde, de familie Musters. Zijn levensloop natrekken zou misschien interessante feiten aan het licht kunnen brengen.
    Paul Michel Verschueren (de eerste man van Josephine Dryvers) is tussen 1904 en 1913 getrouwd met Elisabeth Floes. Ze wonen in Antwerpen en krijgen 5 kinderen. Paul Michel Verschueren oefent in die periode verschillende beroepen uit: bakker, foorkramer, voerman, hofmeester en zeeman. Als Elisabeth overlijdt in 1913 is hij zeeman en is niet aanwezig bij de aangifte van het overlijden. Wellicht was hij op zee.
    Wat gebeurt er met de 5 kinderen? Blijven ze onder de hoede van hun vader of worden ze opgevangen in de familie van Elisabeth, bij de familie Musters in Ossendrecht waar Paul gedomicilieerd was tussen 1884 en 1904, of misschien nog elders.

  7. Waar is Paul Michel Verschueren tussen 1913 en 1916, het moment waar zijn naam terug te vinden is op lijsten van het Amerikaans leger, waar hij kok is.

  8. Waar hebben Paul Michel Verschueren en Josephine Dryvers mekaar leren kennen? Dat moet wellicht in Antwerpen zijn. Gezien de Tweede Wereldoorlog en het feit dat Paul Michel Verschueren tussen 1916 en eind 1919 in het Amerikaans leger zit, is het niet zeker dat Paul en Josephine mekaar vaak gezien hebben in die periode. Begin 1920 vaart Josephine Dryvers naar New York, duidelijk met de bedoeling te trouwen, want enkele dagen na haar aankomst wordt het huwelijk gesloten.

  9. Hebben Paul M en Josephine kinderen gekregen in New York? Die moeten dan geboren zijn tussen 1920 en 1926.

We kijken zeker uit naar aanvullingen op dit artikel.

Bronnen

Paul Meylemans
Vorige

Twist, tweedrachticheyt ende altercatie
Volgende

Een politieke stimulans voor artistiek talent