Een politieke stimulans voor artistiek talent

Schilderkunst in de familie M(e)ylemans
Geschreven door Paul Meylemans

Amandus Meylemans, horlogemaker en gemeenteraadslid

Paul Meylemans

Welkom bij de serie "Schilderkunst in de familie M(e)ylemans". Hier nemen we je mee op een ontdekkingsreis langs verschillende leden van de M(e)ylemans-familie, elk met hun eigen passie voor de schilderkunst. Of het nu mensen zijn van vandaag of van lang geleden, vaak leren we hen kennen door de werken die ze hebben achtergelaten. Sommigen waren kunstschilder, anderen waren verzamelaars of zetten zich actief in om de schilderkunst te verspreiden onder een breder publiek. Enkelen deden dat op professioneel niveau, anderen eerder als amateur.

In dit eerste artikel maken we kennis met Amandus Meylemans (1860-1930) uit Heist-op-den-Berg.

Als je zelf schildert of tekent, of als je iemand kent in je familie die dat doet, ongeacht het niveau, laat het ons dan weten en stuur wat foto's van je kunstwerken naar contact@demylekrant.be. Op die manier kunnen we met jullie bijdragen deze serie verder uitbreiden en elkaar beter leren kennen.

Inleiding

Onze ontdekkingsreis begint bij Amandus Meylemans uit Heist-op-den-Berg. Aan hem hebben we al een kort artikel gewijd naar aanleiding van een prentbriefkaart die opgedoken was bij de Heemkring “Het Speelhof” van Boechout/Vremde. Amandus was geen schilder of beeldhouwer, hij was horlogemaker en juwelier. Toch beginnen we deze reeks over schilderkunst met hem want het is merkwaardig hoe hij zich inzette voor de schone kunsten in Heist-op-den-Berg.

Amandus Meylemans, horlogemaker en juwelier

Amandus Meylemans was horlogemaker en juwelier in Heist-op-den-Berg. Hij was er geboren op 15 augustus 1860 en trouwde op 8 juni 1886 met Urbania Maria Octavia Baetens, met wie hij drie kinderen kreeg: Clementinus Josephus Joannes Baptista (24 juni 1889-9 oktober 1893), Ludovicus Cornelius Julius (9 april 1892-20 november 1918 – roepnaam Jules) en Maria Rosalia Josephina Cornelia (9 juli 1897-4 november 1958 – roepnaam Mia).

Amandus is een nakomeling in rechte lijn van Hendrick Mylemans en diens zesde kind, Petrus Mylemans. De verwantschapslijn tussen Hendrick en Amandus staat hieronder beschreven.

Hendrick Mylemans 1585-1625
&1608 Margaretha Vande Wouwere †1636
|
Petrus Mylemans 1621-1697
&1644 Elisabeth Peeters 1621-1680
|
Petrus Mylemans 1657-1747
&1684 Anna Aerts 1662-
|
Joannes Mylemans 1702-1764
&1739 Catharina Asselbergs 1704-1791
|
Joannes Baptista Jan Mylemans 1743-1823
&1770 Joanna Maria De Preter 1749-1816
|
Franciscus Mylemans 1781-1863
&1817 Maria Wyns 1795-1868
|
Philippus Meylemans 1819-1870
&1842 Anna Catharina Gijsbrechts 1819-1872
|
Amandus Meylemans 1860-1930

Wie meer wenst te weten over de stamboom van Amandus Meylemans, die verwijzen we graag naar de grote M(e)ylemans stamboom van De Myle Krant op Geneanet.

De horlogewinkel van Amandus was in de Bergstraat. Toen hij trouwde in 1886 woonde hij in de Bergstraat 171 bis. Dat huis zien we op onderstaande foto. Centraal aan de voorgevel hangt er een uithangbord met daaraan een groot uurwerk. Amandus staat in de deuropening.

 

Figuur 1 Het huis van Amandus Meylemans in de Bergstraat te Heist-op-den-Berg

 

We zien dat het een tijd was waarin het maken van een foto nog geen alledaagse gebeurtenis was en wat tijd vergde. Nieuwsgierige mensen, voornamelijk kinderen en mannen, hebben zich op de stoep voor het huis verzameld. Sommige mannen houden klokken vast. Wellicht waren ze door Amandus aangesproken om zo reclame voor zijn winkel te maken. Deze foto is duidelijk een publiciteitsfoto die gebruikt werd als postkaart. De tekst op de voorgevel, “MARIA MS MEYLEMANS” is op de foto geschreven. Hij stond niet op de voorgevel toen de foto gemaakt werd. Maria was wellicht de roepnaam van Amandus’ echtgenote. Waar de letters MS voor staan is niet echt duidelijk. Onderaan de foto staat de tekst "Horlogiemaker A. MIJLEMANS-BAETENS".

Vanaf 1892 is zijn adres Bergstraat 165. Dat huis is links vooraan te zien op de onderstaande foto van de Bergstraat. Vlak boven de deur hangt het uithangbord met uurwerk dat we ook aan de gevel van zijn eerste woning zagen. Amandus, de man met de baard in de deuropening, praat met enkele mensen die op de stoep voor zijn huis staan.

 

Figuur 2 Bergstraat te Heist-op-den-Berg

 

Dit huis stond op de hoek van de Bergstraat en een voetweg die tussen de huizen lag en de Bergstraat met de Hoge Brugstraat verbond. Die voetweg ontwaren we tussen het huis van Amandus en het volgende huis in de Bergstraat. Een deel van die voetweg heeft later de naam Meylemansstraat gekregen, die van de Bergstraat tot de Bouwdewijnlaan loopt. In de tijd van Amandus bestond de Bouwdewijnlaan echter nog niet.

 

Figuur 3 Amandus Meylemans, met zijn zoon Jules

 

Op de bovenstaande foto is Amandus Meylemans te zien als jonge vader, netjes opgekleed, samen met zijn zoon Jules. Amandus kijkt fier voor zich uit, de blik een beetje omhoog gericht. Hij poseert in een geïmproviseerde studio. Een doek, dat dienstdoet als neutrale achtergrond, is tegen een gevel opgehangen en loopt onder hem door over de grond. Achter het raam kunnen we vaag nog een gezicht herkennen van iemand die het ganse gebeuren van in het huis observeert. Wellicht is deze foto gemaakt door een rondreizende fotograaf.

Amandus Meylemans, gemeenteraadslid

Naast zijn werk als horlogemaker was Amandus van 1887 tot 1914 ook gemeenteraadslid in Heist-op-den-Berg. Hij was betrokken bij culturele aangelegenheden en wordt beschouwd als een soort "schepen van cultuur" avant-la-lettre.

Onder zijn bezielende kracht werd op 4 juli 1897 de Heistse Tekenschool opgericht.

 

Figuur 4 Tekenschool van Heist-op-den-Berg in de Oude Godstraat

 

De tekenschool was gelegen in de Oude Godstraat en is rechts op de foto hierboven te zien. Oorspronkelijk opgetrokken in 1859 deed het gebouw eerst dienst als gemeentelijke meisjesschool. In 1897 werd de gemeentelijke tekenschool erin ondergebracht. In 1964 werd het oude gebouw gesloopt en vervangen door de huidige Gemeentelijke Academie voor Beeldende en Toegepaste Kunsten.

Louis Van Boeckel, bouwmeester uit Lier en bekend kunstenaar, werd in 1897 aangesteld tot eerste leraar-bestuurder. Dat eerste jaar waren er 40 leerlingen ingeschreven. Lodewijk Liekens uit Heist, die naast schrijver ook beeldhouwer was, gaf eveneens les aan de tekenschool.

 

Figuur 5 Jules Meylemans, wellicht kort voor de Eerste Wereldoorlog

 

Ook Amandus’ zoon Jules gaf tekenles aan de Heistse Tekenschool, al zal dat maar kortstondig geweest zijn want de Eerste Wereldoorlog maakte abrupt een einde aan zijn jonge leven.

Amandus zelf was voorzitter van de raad van bestuur van de tekenschool. Hij overleed op 4 januari 1930 in Heist-op-den Berg. De door hem opgerichte tekenschool, nu de Gemeentelijke Academie voor Beeldende en Toegepaste Kunsten, bestaat nog steeds. Van enkel tekenles werd het aanbod aan opleidingen over de jaren uitgebreid naar tekenkunst, schilderkunst, beeldhouwen en ruimtelijke kunst, grafisch ontwerp, keramiek, interieurontwerp, architectuuratelier en nog enkele meer. Waar de tekenschool begon met 40 leerlingen telt de Gemeentelijke Academie van Heist-op-den-Berg vandaag meer dan 1000 leerlingen.

 

Figuur 7 Bidprentje Amandus Meylemans

 

Erkenning van Amandus’ verdiensten

Heist eerde Amandus Meylemans en zijn verdiensten als gemeenteraadslid door een straat naar hem te vernoemen: de Meylemansstraat. Dat is voor zover ons bekend is de enige straat met die naam in België.

Al was Amandus Meylemans geen schilder, toch droeg hij kunst diep in zijn hart, en zette zich in op lokaal vlak om veel mensen uit de omgeving van Heist-op-den-Berg, zowel van zijn eigen generatie als van de generaties die zouden volgen, de kans te geven zich te bekwamen in de tekenkunst en andere schone kunsten. Een prestatie om fier op te zijn!

Verwante artikelen

Bronnen

Paul Meylemans
Vorige

De medaille van Ome Jacques